mgr Elżbieta Olszak 

MODEL POMOCY OPIEKUŃCZO – WYCHOWAWCZEJ

DLA  MŁODZIEŻY  Z AUTYZMEM  TYPU  ASPERGER

Założenia:

Wiedza jest łatwa, trudne jest zrozumienie. Dopóki nie zrozumiesz, będziesz nieszczęśliwy w kontaktach z ludźmi, ale jeśli pozwolisz sobie pomóc, każdy samodzielny wybór może być lepszy.

POZWÓL SOBIE POMÓC

      Model Pomocy Opiekuńczo – Wychowawczej dla Młodzieży z Autyzmem typu Asperger zawiera następujące elementy:

1.      organizacyjny : miejsce spotkań –siedziba Stowarzyszenia lub wybrane miejsca życia społecznego, prowadzenie – terapeuta ,animator, negocjator, współpraca – wolontariusze, studenci pedagogiki specjalnej, inni terapeuci

2.      terapeutyczny: program Rozwijania Umiejętności Społecznych- rozwój inteligencji emocjonalnej, sztuka asertywnego porozumiewania się, sztuka tworzenia relacji z ludźmi, tajniki zarządzania czasem i umiejętności związane z podejmowaniem pracy, metody - krąg terapeutyczny, metody aktywizujące, inscenizacje , symulacje, behawioryzm poznawczy.

3.      integrujący: wprowadzanie podopiecznych do grup rówieśniczych, zapraszanie na spotkania gości, organizowanie świadomej pomocy środowisk uczniów przez organizację spotkań poszerzających wiedzę o autyzmie, innych niepełnosprawnościach, tolerancji

Osiągnąwszy  wiek dojrzewania chłopcy i dziewczęta dotknięte autyzmem podlegają tym samym zmianom, jak reszta populacji, jednak ze względu na ich szczególne cechy psychiczne  okres ten, charakteryzujący się brakiem stabilności, może w większym stopniu wpłynąć na osoby dotknięte autyzmem niż na innych. Obserwacje badawcze pozwoliły na uzyskanie danych o ryzyku regresji po osiągnięciu dojrzałości płciowej. W pracy przeglądowej Nordin i Gillberg (1998) stwierdzono , że między 12 a 22% populacji osób z autyzmem ulega behawioralnej i poznawczej regresji po osiągnięciu dojrzałości płciowej, a czynniki takie jak niski IQ, padaczka, stosunki seksualne i zaburzenia afektywne w rodzinie wydają się zwiększać ryzyko wystąpienia regresji. W przypadkach , w których nie występuje regresja, często następuje okres zaburzenia rozpoczynający się na rok przed i kończący w rok po okresie dojrzewania. Najczęściej pojawiające się zachowania problematyczne to autoagresja, wybuchowe zmiany nastroju,  agresja wobec innych, pobudzenie i hiperaktywność. Istnieje pewna liczba osób, u których w okresie tym następuje poprawa (Szatmari i in., 1989; Kobayashi i in., 1992). Najważniejsze czynniki warunkujące pozytywne prognozowanie to iloraz inteligencji oraz porozumiewanie się przy  pomocy mowy. Wobec tej wiedzy, odpowiadając na potrzebę formułowaną przez rodziców stworzyłam model pomocy dla dojrzewających młodych ludzi z autyzmem żeby zapobiegać ewentualnym regresom i zaburzeniom i by pomóc wkroczyć im w dorosłe życie.

Udział w życiu środowiska rodzinnego, szkolnego, rówieśniczego.

Udział w koncertach, wystawach, spotkaniach towarzyskich.

Spotkania w kawiarniach, pubach, centrach handlowych, dużych imprezach plenerowych.

Aktywność zawodowa

Istnieje możliwość zmian składu grupy wsparcia w zależności od sytuacji

B. Program terapii :

Cel : Rozwój umiejętności społecznych:

Inteligencja emocjonalna  i jej pięć umiejętności :

-wyrażanie uczuć

- emocjonalne dostrajanie się

- empatia

- efektywne radzenie sobie z własnym i cudzym stresem

- skuteczne uspokajanie innych ludzi

Sztuka asertywnego porozumiewania się

- kontrola mowy ciała

- sztuka konstruktywnej dyskusji

- asertywność     

Współpraca i negocjacje interakcyjne                            

- elastyczność w rozwiązywaniu konfliktu

- negocjacja integracyjne

- etapy przygotowań do negocjacji

- zasady ustępowania

- radzenie sobie z trudnym partnerem

- obniżanie napięcia podczas negocjacji

- praktyczne wskazówki dla negocjatora

- mediacje i mediator

- trudności w negocjacjach z powodu silnego zaangażowania uczuciowego

- charakterystyka miłości

Kierowanie sobą i ludźmi

- sprawne zarządzanie czasem

- szukanie pracy

- autoprezentacja

- warunki sukcesu życiowego.

 Grupa wsparcia tworzyła się w Stowarzyszeniu Na Rzecz Osób z Autyzmem od 2002 roku wokół jednej potrzebującej tej formy pomocy osoby. Po roku okazało się, że pomocy potrzebują jeszcze inne osoby dla których terapia indywidualna stała się niewystarczająca. Od stycznia 2004 roku rozpoczęliśmy spotkania w kręgu dla trzech, czterech osób .Obecnie grupa składa się z pięciu osób z autyzmem i osób wspierających . Wsparcia w grupie udzielają terapeuci pracujący w punkcie konsultacyjnym, studenci pedagogiki specjalnej UAM w Poznaniu, studenci Pomaturalnej Szkoły Pracowników Socjalnych odbywający praktykę. Spotkania odbywają się co tydzień  w czwartki, w godzinach wieczornych, w siedzibie Stowarzyszenia lub innym miejscu specjalnie wybranym np. kawiarnia. Krąg rozpoczyna wspólna z rodzicami kawa, herbata i ciasto – często wyrób własny uczestników grupy. Jest to czas rozmów o minionym tygodniu, trening sposobów zachowania się w towarzystwie, wymiany uwag o smaku ciasta, dowartościowania podopiecznych, przedstawiania nowych uczestników. Tworzy się tradycja przyjęć imieninowych, urodzinowych, obchodzenia innych uroczystości osobistych uczestników. Rodzice zostają przy stole . Toczą rozmowy w swoim własnym kręgu . Spontanicznie stworzyła się grupa wsparcia matek , stanowiąca sama dla siebie pomoc, płaszczyznę zwierzeń i porad, wymiany doświadczeń. Osoby z autyzmem i wspierające przemieszczają się do innego pomieszczenia i rozpoczynają się zajęcia od rundy zwierzeń „ co dobrego spotkało mnie w tygodniu”, „czy miałem przykre przeżycie”. Następnie przystępujemy do pracy na temat wybrany lub kolejny z programu terapeutycznego. Stosujemy gry interakcyjne, metody inscenizacyjne, metody aktywnego rozwiązywania problemów , plakatowania trudnych kwestii, dyskusje. Dużą wagę przywiązujemy do tego by spotkanie przebiegało w atmosferze partnerskiej dyskusji. i kultury nieagresji. Każdy uczestnik może zaprezentować swój punkt widzenia, zwierzyć się z problemów i doradzać pozostałym uczestnikom. Wsparcia udzielamy sobie bez monopolizowania aktywności terapeutycznej po stronie tzw. Osób wspierających. Często zdanie, pogląd kolegi jest bliższy i ważniejszy niż zawodowego terapeuty. Ważne jest by osoba kierująca rozmowami była gotowa do ukierunkowania, animowała przebieg na cel spotkania, była mediatorem i rozstrzygającym w konfliktach. Spotkanie kończy forma tworzenia opowiadania , historii wymyślanej w danej chwili . Tekst dotyczy aktualnego problemu w ujęciu jednostkowym . Kolejne zdania tworzą  uczestnicy kręgu rozpoczynając swoje wypowiedzi kwestią „na szczęście” i „niestety” naprzemiennie. Początkową krótką historyjkę tworzy osoba kierująca lub inny uczestnik jeśli zgłosi inicjatywę. Można również stworzyć kilka historyjek na zakończenie spotkania. Uczestnicy oceniają czy spotkanie spełniło ich nadzieje , oczekiwanie, pomogło w zrozumieniu, rozwiązaniu problemu. Każdy może poprosić o zmianę tematu następnego spotkania na rozwiązanie pilnej dla niego sprawy.

Uczestnicy żegnają się podaniem dłoni każdy z każdym. Każdy uczestnik może poprosić wybraną osobę o chwilę rozmowy na temat osobisty  po spotkaniu jeśli nie chce mówić o problemie w grupie.

Zespół wspierający  razem, w reprezentacji , pojedynczo w sytuacjach konieczności pracuje nad integracją środowiska życia podopiecznego, nad tworzeniem atmosfery tolerancji w klasie ,szkole w Gronie Pedagogicznym. Prowadzimy lekcje wychowawcze, spotykamy się na radach pedagogicznych organizując namiastkę szkoleń dla kolegów i koleżanek zainteresowanych dobrym prowadzeniem ucznia z autyzmem.

 Hamer H.  Rozwój umiejętności społecznych . Veda, 1999, Warszawa

Gajewska G.,  Szczęsna A., Doliński A., Warsztat pracy pedagoga ,Cogito  2000, Zielona Góra

 Goleman D., Inteligencja emocjonalna , Media Rodzina 1997 , Poznań

[ powrót ] [ strona główna ]