ROZDZIAŁ 18

PROBLEMY Z ZACHOWANIEM

CO ROBIMY JEŚLI DZIECKO PŁACZE, ABY OTRZYMAĆ TO, CZEGO PRAGNIE ?

Procedura odliczania (Counting Procedure).

 Procedura ta informuje dziecko, że nagroda nie jest obecnie dostępna (S-Delta). Można ją zastosować, kiedy  dziecko chce coś, co może otrzymać, lecz NIE za nieodpowiednie zachowanie. Dziecko zachowuje się negatywnie (płacze, krzyczy, kopie itp.) aby otrzymać coś, czego pragnie.

TERAPEUTA : "Nie płacz." (Zaczyna liczyć jak tylko dziecko przerywa płacz ,aby zaczerpnąć oddech, lecz przerywa liczenie w momencie, gdy dziecko zaczyna  ponownie płakać.)
TERAPEUTA : Powtarza "Nie płacz." (Zaczyna liczyć za każdym razem, gdy dziecko przerywa płacz.)
DZIECKO  : (W końcu przestaje płakać przez okres czasu odpowiadający liczeniu do dziesięciu.)
TERAPEUTA :  Podpowiada dziecku zgodnie z obecnym poziomem jego umiejętności , (naśladowanie, znak języka migowego przy pełnej pomocy fizycznej,  podpowiedz werbalna  "Co chcesz ?") aby dziecko poprosiło o to, czego pragnie.

W przypadku niektórych dzieci ta procedura może w istocie wywołać eskalację złości dziecka. Jeśli tak się dzieje, to możliwe jest, że obecność terapeuty lub rodzica wciąż sugeruje dziecku, że może otrzymać to, czego chce (bodziec różnicujący, wskazujący na dostępność wzmocnienia). Może tak być szczególnie na początku nauczania, jeśli w przeszłości rodzic lub terapeuta nagradzał napady gniewu. Jeśli tak się dzieje, to rodzic lub terapeuta powinien opuścić pokój ignorując napad gniewu, oczywiście jeśli jest pewien, że dziecko nie robi nic, co mogłoby wywołać obrażenie fizyczne lub zniszczenia). Jak tylko napad złości się skończy, wróćcie do pokoju i podpowiedzcie dziecku ,aby poprosiło w odpowiedni sposób o to, czego pragnie.
Bądźcie świadomi tego, że niektóre dzieci, zwłaszcza dzieci naśladujące z łatwością dźwięki, mogą zacząć wprowadzać odliczanie do swych próśb (mands). Jeśli tak się dzieje, to wykorzystajcie swe palce, aby pokazać  upływ czasu, zamiast głośnego liczenia.

CO  ROBIMY  JEŚLI  DZIECKO ZACZYNA PŁAKAĆ LUB KRZYCZEĆ , LECZ WYDAJE SIĘ, ŻE NICZEGO NIE CHCE ?

W takim wypadku, niepożądane zachowanie może stanowić prośbę o uwagę (mand  for attention). Rodzice maja naturalną tendencje, aby biec do swego dziecka, gdy jest niespokojne. Uważamy, że naszym "zadaniem" jako rodziców jest zrozumienie co jest nie w porządku. Niestety, dziecko mogło zrozumieć (nauczyć się), że kiedykolwiek chce, aby rodzice zwrócili na nie  uwagę, po prostu musi krzyczeć. Czy to oznacza, że powinniście ignorować swoje dziecko kiedy cierpi lub jest niespokojne ?Nie, nie całkowicie. Jeśli dziecko upadło i stłukło sobie kolano, to oczywiście pocieszcie je i nalepcie plaster na jego kolano. Lecz, jeśli  dziecko często płacze i kiedy przychodzicie do niego wydaje się, że wszystko jest w porządku, dziecko może płakać ,aby zdobyć waszą uwagę. W  takim przypadku ważne jest abyście przestali wzmacniać takie zachowanie poprzez zwracanie uwagi na dziecko.  Zamiast tego, ZWRACAJCIE UWAGĘ NA DZIECKO, KIEDY ZACHOWUJE SIĘ ODPOWIEDNIO. Np. podejdźcie do dziecka kiedy cicho ogląda książkę i zaoferujcie mu wiele uścisków i miłych słów (jeśli  dziecku podobają się uściski i miłe słowa !). Nigdy więcej nie zwracajcie uwagi na problematyczne zachowanie.
Izolacja i ignorowanie przyniosą skutek jeśli trudne zachowanie stanowi  próbę zdobycia uwagi. Jeśli dziecko zachowuje się w sposób autoagresywny lub destruktywny ,aby zdobyć uwagę, nie zostawiajcie dziecka samego. Powstrzymajcie zachowanie dziecka i ochrońcie je, lecz nie mówcie nic i nie dotykajcie dziecka w "kojący" sposób. Nauczcie dziecko aby używało "słów" , aby powiedzieć wam, że potrzebuje uwagi.
Np. nauczcie dziecko aby mówiło "Chcę uścisk" lub "Chodź pobawić się ze mną" i zwracajcie na dziecko bardzo dużo uwagi, jeśli używa tych słów !

CO ROBIMY JEŚLI  DZIECKO  POTRAFI POWIEDZIEĆ SŁOWO LECZ ODMAWIA PROSZENIA O TO, CZEGO CHCE ?

Rzadko dzieje się tak, że dziecko naprawdę odmawia powiedzenia słowa, jeśli posiada silne pragnienie danego przedmiotu. To ,że dziecko potrafi powiedzieć słowo, aby nazwać coś, nie oznacza, że może poprosić o te rzecz używając tego samego słowa.  Nawet jeśli dziecko potrafi niekonsekwentnie używać słowa aby prosić o rzeczy, niektórym dzieciom może być trudno przypomnieć sobie, którego słowa powinny użyć, szczególnie pod presją. Np. wiele dzieci z apraksją potrafi powiedzieć słowo bardzo dobrze naśladując inną osobę lub nawet czasem powiedzieć je prawidłowo bez modelowania, lecz kiedy pytamy dziecko "Co chcesz ?" może ono nie być w stanie znaleźć tego słowa. Najlepszą rzeczą jest podpowiedzenie dziecku, nawet jeśli myślicie że "zna" ono dane słowo. Dajcie dziecku niewielka ilość tego, czego pragnie a następnie spróbujcie uzyskać odpowiedź bez pomocy.
Przykład :

RODZIC : "Co chcesz ?" (dziecko sięga po ciastko) "Ciastko."
DZIECKO : "Ciastko." (rodzic daje dziecku mały kawałek ciastka)
RODZIC  :  "Co chcesz ?" (transfer od naśladowania)
DZIECKO : "Ciastko".
RODZIC  : "Co robisz ?"
DZIECKO : "Jem."
RODZIC  : "Masz racje ! Coś, co jemy to .... " (uzupełnianie FFC)
DZIECKO : "Ciastko."
RODZIC : "Brawo mądrasku ! Co chcesz ?"
DZIECKO : "Ciastko."

CO ROBIMY JEŚLI DZIECKO ZACZYNA  PŁAKAĆ ABY UNIKNĄĆ MIEJSCA LUB SYTUACJI ?

Takie zachowanie oznacza w istocie ucieczkę. Kiedy dziecko zachowuje się w sposób niepożądany ,aby osiągnąć taki cel, ważne jest aby nigdy nie pozwolić  dziecku, aby uciekło lub uniknęło stawianych mu wymagań. Jeśli zażądamy czegoś od dziecka, to ważne jest ,aby terapeuta lub rodzic był konsekwentny,  nawet jeśli oznacza to udzielenie dziecku pomocy fizycznej aby podporządkowało się prośbie. Następnie musimy przemyśleć nasze strategie nauczania ,aby stwierdzić czy wymagania stawiane dziecku są rozsądne, biorąc pod uwagę poziom umiejętności dziecka. Musimy również spojrzeć na otoczenie dziecka, aby zobaczyć czego dziecko może unikać (oświetlenie, hałasy, zapachy itp.). Ważne jest nauczenie dziecka zachowań zastępujących  niepożądane zachowania. Np. możecie nauczyć dziecko, aby prosiło o przerwę.  Na początku pozwólcie dziecku na przerwę za każdym razem kiedy o to prosi. Później, kiedy dziecko prosi o przerwę, powiedzcie mu kiedy przerwa będzie dostępna.

CO ROBIMY JEŚLI DO TEJ PORY ZACHOWANIE DZIECKA BYŁO WZMACNIANE
AUTOSTYMULACJĄ (RZECZAMI PRZYJEMNYMI DLA DZIECKA) ?

W takim wypadku musicie fizycznie uniemożliwić zachowanie. Zachowania autostymulacyjne stanowią nagrodę samą w sobie. Jeśli pozwolimy dziecku na kontynuacje autostymulacji, to zachowanie to nasili się. Nauczcie dziecko,  aby czerpało radość  z interakcji społecznych ( poprzez kojarzenie <pairing>) i nauczcie dziecko innych aktywności, które dostarczają takich samych  bodźców  sensorycznych jak zachowanie autostymulacyjne, lecz w bardziej odpowiedni i mniej szkodliwy sposób.

 [ powrót ] [ strona główna ]